Teorisini Kanıtlamak için Hastaların Kusmuğunu İçen Tarihin En Çılgın Tabibi: Stubbins Ffirth

Dünya tarihinin en akıl almaz hekimlerinden olan Stubbins Ffirth’ün (1784 – 1820) alışılmadık öyküsünü sizler için derledik.

Amerikalı bir pratisyen tabip olan Ffirth, sarıhumma salgınının yükselişte olduğu 18. yüzyıl sonlarında yaşadı.

Bilhassa ABD’nin Pensilvanya eyaletinde aktif olan salgın, nüfusun %10’unun vefatına sebep oldu. Bu periyotta, eyalette bulunan Philadelphia kentinde nüfusun 50,000 olduğunu hatırlatmakta yarar var…

Ffirth, sarıhumma salgınının patlamasından birkaç sene sonra Pensilvanya Üniversitesi’nde hastalık üzerinde çalışmaya başladı.

Ffirth’in argümanı, yaz aylarında artış gösteren ve kış aylarında görece durulan hastalığın bulaşıcı olmadığıydı. Ona nazaran hastalığın bulaşıcı sanılmasının sebebi ise yaz mevsiminde bastıran sıcakların beşerler üzerinde yarattığı gerilimdi. Hekim, hastalığın kış mevsiminde daha az gözlemleniyor olmasını bu tezle açıklıyordu.

Ffirth’ün argümanını kanıtlamak için kullandığı denek ise, kendisinden diğeri değildi.

Sarıhummanın bulaşıcı bir hastalık olmadığını kanıtlamak isteyen Ffirth, kısa müddet içerisinde deneylerine başladı. Çalışmalarının tamamını ikinci sarıhumma salgını vakti olan 1802-1803 yıllarında gerçekleştiren tabip, gayesine ulaşmak için hastalığa yakalanan insanların beden sıvısına gereksinim duyuyordu.

Arayışını bir süre sürdüren tabip, gereksinim duyduğu malzemeyi hastalığın son evrelerinde olan insanlardan sağladı.

Birinci periyot deneylerinde, kollarında yaralar açarak sarıhumma hastalarının kusmuğunu bu yaralara süren Ffirth, bu deney sonucunda hastalığa yakalanmayınca, ikinci adım olarak kusmukları gözlerine dökerek yaratacağı etkiyi gözlemledi.

Bu deney sonucunda de hastalığa yakalanmayan tabip, daha farklı ve daha iğrenç deneylere girişti.

Bir sonraki adımda hastaların kusmuğunu kaynatarak kokusunu içine çekti ve akabinde hastaların kusmuğunu içti. Tüm bunlardan etkilenmeyen ve hiçbir sıhhat problemiyle karşılaşmayan Ffirth, hastalığın bulaşıcı olmadığını kanıtladığına inandı.

Savını kusmuklarla kanıtlayan Ffirth, daha sonra öbür beden sıvılarıyla çalışmaya başladı.

Bu yolda hastaların idrarını, salyasını ve kanını içen, yaralarına temas ettiren doktora yeniden hiçbir şey olmadı ve o da bu sebeple sarıhummanın bulaşıcı bir hastalık olmadığını ilan etti.

Fakat gerçekleştirdiği tüm iğrenç deneylere karşın, Ffirth’ün bulguları büsbütün yanlıştı.

Zira sarıhumma gerçekte bulaşıcı bir hastalıktı ve insanlara sivrisinek ısırığıyla geçiyordu. Salgınların yaz aylarında görülmesinin sebebi de tam olarak buydu. Bunu Ffirth’ün vefatından altmış sene sonra kanıtlayacak olan ise Kübalı bilim insanı Carlos Finlay’di. Ffirth’ün hastalığı kendisine bulaştıramamasının sebebi ise hastalığın son evrelerinde oldukları için artık hastalığı bulaştıramayan bireylerin beden sıvılarını kullanmış olmasıydı. Kanıtlayamaması âlâ mi olmuş, makûs mü, orası başka bir soru işareti…