SpaceX Nasıl Kuruldu ve Bu Kadar Başarılı Oldu?

Uzay teknolojileri ABD ve Sovyetlerin Soğuk Savaş yıllarındaki rekabeti temelinde gelişti ve 2010’lu yılların başına dek bu teknolojileri devletler yönetti. Fakat tarihin birinci tekrar kullanılabilir roketini üreten kuruluş, devletler değil Elon Musk’ın kurucusu olduğu özel şirket SpaceX oldu.

İnternetten alışverişlerde online ödeme servislerinin atası X.com’u kuran ve sattıktan sonra köşeyi dönen Elon Musk, aslında uzay işine yalnızca bir hevesle girmişti. Lakin vizyonu, insanlığın ortak gayeleri ile birleşti ve bugün SpaceX, Mars’a insan taşıyabilecek tek şirket pozisyonuna geldi. .

Pekala SpaceX nasıl bir vizyonla, hangi amaçlarla kuruldu? 18 yıllık bu uzun seyahatte ne üzere değerli adımlar atıldı, uzay teknolojileri ve uzay misyonları SpaceX’in getirdikleriyle nasıl şekillendi? Bu yazımızda daima birlikte bunlara göz atacağız.

Her uzun seyahat, büyük ve gözü pek bir birinci adımla başlar: SpaceX nasıl kuruldu?

Takvimler 2002 yılını gösterirken, Elon Musk hayatının en değerli adımlarından birini atmıştı. PayPal’ın atası olan X.com’u eBay’e satarak elde ettiği geliri, hayatının tahminen de en kıymetli projesi olan SpaceX’e yatıran Elon Musk, 6 Mayıs 2002’de SpaceX’i kurdu.

Elon Musk’ı kendi roketlerini üreten bir uzay şirketi kurmaya iten ise uzay nakliyatını ve uzay seyahatlerini ulaştırmak istediği noktaya; yani daha ucuz ve daha kolay hale getirebilmek için bundan daha güzel bir seçenek olmadığını fark etmesi olmuştu. O yıllarda Musk’ın gayeleri ve hayalleri, geniş çevrelerce tedirginlikle karşılanmış, herkes bu projeye alınan büyük bir risk olarak bakmıştı; vakit zaman Musk da o denli.

Şirketin kuruluş yıllarına dair Musk, o periyotta en yakınındaki insanların bile şirketine yatırım yapmasını istemediğini, bu riskli projede para kaybedilecekse de bunun kendi parası olmasını istediğini söylemişti. Yıllar sonra bugün, Elon Musk aldığı risk ve attığı büyük adım ile dünyanın en büyük ve değerli şirketlerinden birine sahip ve uzayın geleceğini şekillendiren adımlar atıyor.

İnsanlığı çok gezegenli bir cins haline getirmek: SpaceX, hangi hayal ve maksatlarla kuruldu?

Elon Musk’ın SpaceX’i kurarken en büyük hayali, pek çoğumuzun aşina olduğu üzere insanlığı Mars’a götürmek ve Mars’ı kolonileştirmekti. Bugün hala bu hayal için Elon Musk’ın ve şirketi SpaceX’in en değerli itici gücü diyebiliriz. Hatta SpaceX, bu gayesini ‘insanlığı çok gezegenli bir tıp haline getirme’ amacı olarak tanımlıyor. Lakin olağan ki SpaceX’in tek amacı bu değil.

SpaceX’in tıpkı vakitte uzay nakliyatını daha ucuz hale getirmek, bu sayede daha sık aksiyon almak, daha çok yükü daha az maliyetle uzaya taşımak için daha güçlü roketler üretmek ve yüksek süratli ucuz interneti Starlink ile tüm dünyaya yaymak üzere yıllar içinde şekillenen maksatları de oldu.

Bu amaçlardan pek birden fazla, yıllar içerisinde yapılan önemli çalışmalar ile gerçekleşti. SpaceX, en kıymetli gayesi olan Mars misyonu için önündeki tüm pürüzleri birer amaca dönüştürerek büyük muvaffakiyetler elde etmiş oldu.

Birinci fırlatmalar, birinci hayal kırıklıkları ve birinci muvaffakiyet: Falcon 1’in başarısız fırlatmaları ve uzay seyahatinin başlangıcı:

SpaceX, kuruluşunun çabucak akabinde kendi roketlerini üretmek için çalışmalara başladı ve geçen 4 yılın akabinde 2006 yılının Mart ayında birinci fırlatmayı gerçekleştirildi. 26 Mart günü gerçekleştirilen bu fırlatmada, Falcon 1 fırlatma platformunu terk ettikten saniyeler sonra yakıt hortumlarındaki bir yırtılma sonrası çıkan yangın sebebiyle başarısız oldu.

Ortadan geçen bir yılın akabinde 25 Mart 2007’de ikinci fırlatma gerçekleştirildi lakin bu fırlatma da roketin kendi etrafında dönüşünün dengelenememesinden kaynaklanan motor kapanması sebebiyle bir kere daha başarısız oldu. Gerçekleştirilen üçüncü fırlatmanın da başarısız olmasının akabinde 28 Eylül 2008’de uzay nakliyeciliğinde değerli adımlardan biri atıldı ve SpaceX birinci başarılı fırlatmasını gerçekleştirdi.

Falcon 1, geçen altı yılın akabinde gerçekleştirilen bu fırlatmada yörüngeye ulaşarak bunu gerçekleştiren birinci özel sermayeli ve sıvı yakıtlı roket oldu. Falcon 1 sonrasında 13 Temmuz 2009’da, beşinci fırlatılışında birinci ve başarılı olan tek ticari vazifesini de gerçekleştirerek kendi misyonunu tamamladı.

Uzay nakliyatında ihtilal: Falcon 9 ve yere iniş denemeleri

Uzay nakliyeciliğinde yıllar uzunluğu maliyetleri en çok artıran noktalardan biri, her fırlatmadan sonra yeni roketlere muhtaçlık duyulması olmuştu. Hal bu türlü olunca da roketlerin fırlatmadan sonra yere sağ salim indirilerek tekrar kullanılabilir biçimde tasarlanması en kıymetli çalışma alanlarından biriydi.

SpaceX de yere indirip tekrar tekrar kullanabilecekleri bir roket ve fırlatma araçları ailesi tasarlayıp üretebilmek için çalışmalara başlamıştı. Falcon 9, SpaceX’in pek çok deneme ve yanılmadan sonra nihayet resmi bir vazifede muvaffakiyetle yere indirebildiği roketi oldu.

Bu bahiste çalışmalar yapan tek şirket SpaceX değildi. SpaceX’in en büyük rakiplerinden Blue Origin de bu işte epeyce ciddiydi. Hatta o denli ki, 24 Kasım 2015 tarihindeki deneme fırlatmasında Blue Origin’in roketi New Shepard, yere inmeyi başaran birinci roket oldu. Lakin bu resmi bir vazife değildi ve yarış devam ediyordu.

SpaceX ise Falcon 9’un 23. defa kullanıldığı bir misyonda, 3,100 kilo materyal dolu Dragon’u yörüngeye gönderdi ve Florida, Cape Canaveral üssü açıklarında bekleyen Of Course I Still Love You platformuna iniş gerçekleştirdi. Böylelikle SpaceX, uzay nakliyatında yeni bir devri başlatmış oldu.

Falcon Heavy ve Mars’a yanlışsız yola çıkan birinci araba Tesla

Falcon Heavy, hiç elbet en az Falcon 9 kadar kıymetli bir muvaffakiyet öyküsü. Toplamda üç Falcon 9 roketinin birleşmesiye oluşan bir mimarisi olan Falcon Heavy, çok daha güçlü. Bu sayede çok daha ağır yükleri tek seferde taşıması da mümkün.

Falcon Heavy ile ilgili en unutulmaz ve eğlenceli olaylardan biri ise Elon Musk’ın Falcon Heavy ile Mars’a hakikat bir Tesla Roadster fırlatması olmuştu. Dawid Bowie’nin ünlü Space Oddity müziği eşliğinde Mars’a gerçek uzun bir seyahate çıkan Tesla Roadster’ı fırlatan Falcon Heavy’nin ise iki modülü başarılı biçimde yere indi.

Falcon Heavy, dünya üzerinde kullanımda olan en güçlü roket olma özelliği taşıyor ve bu güçlü roketin temel maksadı insanları Mars’a taşımak. Şu an için bizi Mars’a taşımaya ve orada kolonileşme gerçekleştirmeye en yakın olan roket de Falcon Heavy lakin natürel ki daha aşılması gereken pek çok pürüz ve yapılması gereken geliştirmeler var.

Birinci beşerli uçuş: Crew Dragon misyonu

SpaceX, Mayıs ayında gerçekleştirdiği Crew Dragon misyonu ile uzaya insan gönderen birinci özel şirket olmayı başardı. Bu muvaffakiyet, uzaya insan taşıma misyonu açısından değerlendirdiğimizde şimdiye kadar uydular ve yükler taşıyan SpaceX’in maksadına her geçen gün yaklaştığının göstergesi diyebiliriz.

SpaceX’in insan taşıma misyonunun en kıymetli eserlerinden biri olan Dragon kapsülü ve Falcon 9 roketi ile gerçekleştirilen fırlatma sonrası Falcon 9 başarılı bir biçimde yere iniş yaptı ve sonrasında Dragon kapsülü içinde iki astronot Milletlerarası Uzay İstasyonu’na ulaştırıldı.

Starlink ile ucuz ve süratli internet:

SpaceX’in son devirde en çok gündeme gelen projelerinden biri de Starlink projesi. Starlink ile SpaceX, yörüngeye uydular fırlatıyor ve bu uydular ile tüm dünyada süratli ve ucuz internet amacını gerçekleştirmek istiyor.

Şimdiye kadar 15 misyon gerçekleştirerek yörüngeye uydular taşımaya başlayan Starlink’in en temel gayesi ise dünya üzerinde bilhassa internet erişiminin olmadığı bölgelere hizmet sunabilmek.

Starship ve SpaceX’in uzaya insan götürme projeleri:

Musk’ın Mars misyonu için kilit olarak görülen projelerden biri de Starship. Bu devasa dizayna sahip uzay aracı ile Elon Musk, uzay turizmini başlatmayı ve daha da kıymetlisi Mars’ta kolonileşmeyi başlatmayı hedefliyor.

Şimdi geliştirme kademesinde olan Starship tüm çalışmalar tamamlanıp testlerden muvaffakiyet ile geçerse, 2023 yılında birinci uzay turizmi seyahatini gerçekleştirecek ve Ay’a birinci turistleri götürecek. Japon milyarder Yusaku Maezawa’yı ve 8 sanatçıyı Ay’a götürecek olan Starship, sonrasında rotasını Mars’a çevirecek.

Pekala SpaceX nasıl para kazanıyor? Tüm bu çalışmalar hangi kaynaklarla gerçekleştiriliyor?

SpaceX nasıl para kazanıyor sorusunun epeyce kolay bir karşılığı var; nakliyecilik yaparak. SpaceX uyduları ve uzaya gidecek yükleri taşıyarak elde ettiği gelirin yanında birebir vakitte NASA üzere uzay ajansları ile projeler gerçekleştirerek yatırımlar alıyor.

Şimdiye kadar pek çok ülkenin uydularını uzaya gönderen SpaceX, yine kullanılabilen roketleri ile uzay nakliyeciliği maliyetini oldukça düşürdüğü için ülkelerin tercihi olmayı da başarmış durumda.

SpaceX’in şimdiye kadarki seyahati, maksatlarını bir bir gerçekleştirdiğini gösteriyor. Bu uzun seyahat ve kuvvetli vazifeler sırasında yaşanan tüm aksiliklere, başarısız vazifelere karşın daima çalışan ve gelişen takımıyla SpaceX, uzaya dair heyecanımızı yüksek tutmayı ve en çok hayallerin bile vakitle yavaş yavaş şekillenerek, kendi şartlarını oluşturarak gerçekleşebileceğini gösteriyor.