Sanat Tarihine Damga Vuran Heykellerin Gerisindeki Gizem ve Kıssaları Kesinlikle Öğrenmelisiniz!

Michelangelo’nun heykellerin nasıl yapıldığı sorusuna yanıtı şuydu: “Çok kolay. Mermerdeki fazlalıkları atıyorum geriye heykel kalıyor.” 

Tabii Michelangelo üzere bir deha için gerçek başyapıtlar dahi son derece kolay olabilir. Bizim gibi her bir yapıtın gerisindeki gizemi ve onların kıssalarını merak eden sıradan ölümlüler için ise durum pek o denli değil.

1. Öpücüksüz öpücük: “Öpücük’’, (1882) Auguste Rodin

Yepyeni adı  “Francesca da Rimini” olan Rodin’in meşhur heykelinin ilham kaynağı Dante’nin “İlahi Komedya”da ölümsüzleştirdiği 13. yüzyıl İtalyan soylusu olan Francesca isimli bir bayandır.  

Francesca, kocası Giovanni Malatesta’nın kardeşi, Paolo’ya âşık olmuş, ikisi Lancelot ve Guinevere öyküsünü okurken Giovanni tarafından bulunmuş ve öldürülmüşlerdir. 

Paolo elinde bir kitap tutarak gösterilir. Lakin, burada sanatseverlere onların şimdi bir günah işlemeden öldürüldüğünün ipucu verilir: Zira heykellerin dudaklarını birbirlerine dokunmamaktadır…

Heykele “Öpücük” ismi ise 1887 yılında eleştirmenler tarafından verilmiştir.

2. Bu boynuzlar neden? “Musa” (1513-1515) Michelangelo

Büyük sanatçı Michelangelo tamamen kendine mahsus bir bakış açısıyla Hz. Musa’nın bir heykelini yaptı: Bu heykelde Hz. Musa sanatçı tarafından “boynuzlu” biçimde tasvir edildi!

Peki Michelangelo Hz. Musa’yı son derece tuhaf biçimde neden boynuzlu tasvir etmiş olabilir? 

Musevilerin kutsal metinlerinden olan “Çıkış” ya da “Mısır’dan Çıkış” olarak da bilinen Tevrat’ın ikinci kitabı olan “Eksodos”da Yaradan Hz. Musa’ya Sina Dağı’nda “10 Emir”i gönderdiğinde Hz. Musa’nın yüzüne parlaklıktan bakılamayacağı yazmaktadır. 

Alışılmış tesadüf bu ya, burada kullanılan İbranice sözcük “parlak” manasının yanı sıra “boynuz” manasına da gelmektedir. 

Hasebiyle uzmanlar Michelangelo’nun bu sözcüğü “boynuz” olarak yanlış yorumladığına inanıyorlar.

3. Yoksa antik periyottaki heykeller renkli miydi? “Augustus of Prima Porta”

Çok uzun bir mühlet Antik Yunan ve Roma Devri’ne ilişkin heykellerin büsbütün beyaz mermerden yapıldıkları düşünüldü. 

Lakin gerçekleştirilen son çalışmalara nazaran, yapıtların bir kısmının başlangıçta farklı renklere boyanmış olduğu, vakitle yapıtların ışık ve rüzgâra maruz kalmaları nedeniyle bu renklerin tamamen kaybolduğu fikri yaygınlık kazanmaya başladı.

4. “Ne çektin be ‘Küçük Deniz Kızı’?” “Küçük Deniz Kızı”, (1913) Edvard Eriksen

Kopenhag’daki meşhur “Küçük Deniz Kızı” heykeli yapıldığından bu yana vandalizmin favori objesi olmaktan kurtulamayan, dünyanın en bahtsız heykellerden biridir. 

Heykelin geçmişinde birçok atak bulunmaktadır. Heykel tekraren kırılmış, modülleri koparılmıştır. Başı iki kere değiştirilmek zorunda kalınmıştır. Boynundaki izleri ise bugün dahi görebilirsiniz. Sağ kolu koparılan modüllerinden biridir. 

2006 yılının 8 Mart Dünya Bayanlar Günü’nde ise en sapkın vandalizm örneklerinden biri yaşanmıştır: Heykelin eline yapay bir penis tutuşturulmuştur! Üzerine de yeşil bir boya ile 8 Mart yazılmıştır…

5. Bozuk mermerden yapılan harika heykel: “Davut”, (1501-1504) Michelangelo

Michelangelo ünlü heykeli “Davut”u Agostino di Duccio isimli öteki bir heykeltıraştan arta kalan “çıkma” bir mermer ile yaptı.

Heykelin ideal erkek hoşluğunu yansıttığı yaygınlıkla kabul edilmiş olmasına rağmen heykel aslında o derece kusursuz değil.

Öncelikle Michelangelo  çalıştığı gereç üstte da bahsettiğimiz üzere öbür bir sanatkardan kalan mermer olduğu için kâfi kalitede değil. Bu kalite sorunu münasebetiyle heykeli tekrar tekrar yapmış ve en sonunda da pes etmiş Michelangelo… 

Stanford Üniversitesi’nden Marc Levoy isimli profesör lazer teknolojisi ile heykeli incelediğinde, heykelin aslında “şaşı” olduğunu keşfetti. Kimi uzmanlara nazaran Michelangelo bu yanılgıyı “kasten” yapmıştı. Hedefi ise hangi taraftan bakılırsa bakılsın yapıtın “aynı” görünmesini sağlamaktı…

6. Mermer perdenin sırrı: “Örtülü Vestal”, (19. yüzyıl) Raffaele Monti

Raffaele Monti’nin insanı gerçekliği ve tekniğiyle hayrete düşüren bu yapıtında bakirelerin yüzündeki tül örtü nasıl yapıldığı merak hususudur. Sanatçı mermere nasıl böylesine inanılmaz bir biçim verebilmiştir? 

İşin büyüsünün kullanılan mermerde, bilhassa de mermerin yapısında olduğunu söyleyebiliriz.

Monti tam olarak ne yapmak istediğini ve bunu nasıl yapabileceğini biliyordu ama kendisine uygun malzemeyi bulması gerekti. Bu gereçte iki katmandan oluşan ve katmanların birinin kalın oburunun ise şeffaf olduğu az bir mermer tipiydi. 

Şeffaf parçayı yüzeyi boyunca oyan sanatçı, kalan kısımlardan bu tül örtü imajını vermeyi başardı. Ne diyelim, gerçek bir ustalık!

7. Hoşluk katan kusur: “Semadirekli Nike”, (M.Ö 2. Yüzyıl)

Yunan mitolojisinde zafer tanrıçası olan Nike’nin bu görkemli heykeli Fransız konsolos ve amatör arkeolog Charles Champoiseau tarafından 1863 yılında Semadirek Adası’nda bulundu.

Heykel Paros Adası’nın altın sarısı mermerinden, deniz ilahlarına sunak olarak yapılmıştır.  Bazı araştırmacılar ise heykelin Yunan filosunun deniz zaferlerini anmak için yapıldığını söylemektedirler. 

Heykelin kaybolan başının ve kolları hasebiyle tekrar yepyeni hâline getirilmesi için sayısız uğraş verilmiştir lakin başarılamamıştır. Tanrıçanın sağ elinin havada olduğu ve muhtemelen zaferini temsil eden bir kupa ya da çelenk üzere bir obje tuttuğu varsayım edilmektedir. 

Heykel bu açıdan kusurlu da olsa bu kusur onun hoşluğuna ve heybetine katkıda bulunmaktadır.

8. Dünyanın en gizemli heykeli: “Ölüm Öpücüğü”, (1930)

Barselona Poblenou mezarlığındaki dünyanın en gizemli heykeli “Ölüm Öpücüğü”nün yaratıcısı hâlâ bilinmemektedir. Eserin Jaume Barba ya da Joan Fonbernat’a ilişkin olduğu argümanları ise en güçlü olasılıklardır. 

Eser ayrıca Ingmar Bergman’ın “Yedinci Mühür” sinemasına ilham kaynağı olmuştur.

9. “Venüs de Milo”, (M.Ö. 130-100) Antakyalı Alexandros

Antakyalı Alexandros tarafından yapıldığı düşünülen Venüs heykeli Paris’teki dünyaca ünlü Louvre Müzesi’nin en ünlü heykellerden biridir. Heykel Yunan adası Milos’ta 1820 yılında bulunmuştur. 

Keşfedildiğinde, heykel iki büyük modüle ayrılmış durumdaydı. Sağ eli yere düşen elbisesini tutuyordu. Sol elinde ise bir elma vardı… 

Heykeli gören birtakım Fransız donanma subayları, yapıtın tarihi pahasını anlayarak, heykeli adadan götürmeye karar vermişlerdir. Heykelin gemiye taşınması sırasında ise yükü taşıyan hamallar ortasında arbede çıkmış ve heykelin kolları büsbütün tuz buz olmuş.

Bunun üzerine heykel şu anki mevcut manzarasını almış…

Onedio IQ’yu Facebook’tan takip etmeyi unutmayın!