“Neden, Niye, Nasıl?” Üzere Sorular Sormayı Sevenleri Tatmin Edecek Karşılıklar

Çeşitli kaynaklardan derlediğimiz yepisyeni bilgiler sizlerle…

1. Fotoğraflarda Kendimizi Neden Hoş Bulmayız?

Kendimizi sıklıkla aynada gördüğümüzden beynimiz, yani biz, aynadaki (ters) imajımızı görmeye alışkınızdır. Ve hasebiyle yüzümüzle ilgili küçük asimetriler de dahil bu manzarayı kanıksamış olduğumuz için, “fotoğraftaki biz”e kıyasla “aynadaki biz”e dair daha olumlu hislere sahibizdir. Lakin öbür beşerler ya da bir fotoğraf makinesi bizi ayna imgemizle görmezler. Bu nedenle bizim hoş bulmadığımız kendi fotoğrafımız, başka insanların görmeye alışkın oldukları imaj olduğu için onlara daha cazip gelebilir. 

2. Termoslar Nasıl Çalışır?

Termostaki bilimsel sır hava boşluğudur, yani havanın olmamasıdır. Termos, içinde çift duvarlı bir kap bulunan şişedir. Üretim esnasında iki duvar ortasındaki hava emilerek bir vakum oluşturulur. Termos sıcak şeyleri sıcak tutmak için ısının kaçmasını önler. Isı, hava üzerinden taşınabilir. Isının kaçmasını önlemek için yalıtım yapmalısınız. En uygun yalıtıcı vakumdur, zira içinde hava yoktur. Şayet ısıyı aktaracak hava yoksa o vakit ısı olduğu yerde kalır.

3. 24 Ayar Altın Ne Demektir ve Neden 24?

Altında kullanılan ‘karat’ yahut ‘ayar’ altının saflığını gösterir. 24 karat (ayar) altın, içinde karışık öbür bir metal olmayan yüzde yüz saf altındır. Büsbütün saf altın çok yumuşak olduğundan ekseriyetle bakır yahut gümüş ile karıştırılır. Her bir karat (ayar) altının tümünün 24’de biridir. Örneğin bir bileziğin 24’de 18’i altın, 24’de 6’sı da gümüşten yapılmışsa, o bilezik 18 karat (ayar) altındır.

Altını ölçmede kullanılan bu sistem, yaklaşık bin yıl önceki Almanların Mark isimli bir altın parasından kaynaklanmaktadır. Büsbütün saf altından yapılan bu para 4,8 gramdı ve elmas ölçü ünitesinde tartısına nazaran 24 karat ediyordu.

4. Korktuğumuzda Neden Çenemiz Titrer?

Fizyolojik olarak taş dönemi insanlarından farkımız yok, dış tehlikeler karşısında hala onlar üzere reaksiyon veriyoruz. Bir insan büyük bir tehlike yahut dehşet verici olayla karşılaşınca bedeni otomatikman kendini savunmaya hazırlar. Bunu yaparken karşı tarafla savaş için birtakım kasları hazır hale getirir, gerekirse kaçmada kullanacağı kimi kasları da seçer. Diğer canlılarda olduğu üzere beşerde da dişler ve çene savunmanın ana sistemleridir. İşte bu nedenle bir hücumun korkusu hissedildiğinde kalıtımsal olarak evvel çene ve dişler savunma konumunu alır. Çenedeki kaslar titremeye başlar, bu da güya dişler takır takır birbirlerine vuruyorlarmış üzere bir imaj yaratır. 

5. Rengarenk Cam Bilyeler Nasıl Yapılıyor?

En eski bilyeler, çamurun elde yoğurulması, fildişinin itinayla oyulması ya da taşların bileylenmesiyle yapılıyordu. Günümüzde ise renkli cam bilyeler, evvel bu camların erimiş halde çubuklara sarılıp, akabinde bir ortaya getirilmesiyle üretiliyor. Böylelikle cam hala yumuşakken özel makaslarla kesilip soğutularak hal veriliyor. Genelde fabrikalarda üretilen cam bilyelerde, sıvı renkli camların içine akması için birçok kanal bulunuyor. Kanallar öbür renklerle doldurulduktan sonra iki paralel uskurudan (cıvata ve somunlardaki yivler) geçiriliyorlar. Uskurular hareket ettikçe cam boncuklar da üretim sınırına hakikat ilerliyor. Bu sırada daima yuvarlanıyor ve harika formlarını alıyorlar.

6. Yarış Bisikletlerinde Neden İnce Lastik Tercih Edilir?

Bunun nedeni kolay bir fizik kuralıdır. Bisiklet hareketi sırasında hızlanmak için hava sürtünmesi değerlidir. Bu da yüzeye bağlıdır. İnce lastikler daha az kütleli oldukları için daha az eylemsizlik momentine sahiptir. Bu durumda ince lastikler daha süratli gitmeyi ve bisikletin daha kolay hızlanmasını sağlar.

7. Sirk Çadırları Neden Daire Biçimindedir?

Philip Astley, bugünkü çağdaş sirklerin kurucusu kabul edilir. 1763 yılında kurduğu sirkinde, ana şov cet binilerek yapılanlardı. Astley, atlar bir daire etrafında döndüklerinde, binicilerin at üzerinde daha rahat ayakta durduklarını bildiğinden sirk çadırını ve şov yerini bir daire oluşturacak formda düzenledi ve atların şov sırasında ebediyen daire biçiminde dönmelerini sağladı. Bir öbür sirk sahibi, Antonio Franconi de dairenin en uygun çapının yaklaşık 13 metre olduğunu saptadı ki, bu uzaklık bugün bile kullanılan ölçüdür.

Son bir not olarak, İngilizce’si ‘circus’ olan sirk sözünün, Latince’de daire manasına gelen, ‘circle’dan türediğini de belirtmeden geçmeyelim.

8. Un Neden Tehlikelidir?

Unun çok önemli bir formda yanarak patlayabileceğini kime söyleseniz herhalde latife kabul eder gülerdi. 1981’de ABD’de büyük bir hububat silosu infilak edip, 9 kişi ölüp, 30 kişi de yaralanınca gülmeler durdu.

Havada toz olarak asılı duran karbonhidratın ölçüsü, bir metreküpte 50 gramı aşınca rastgele bir formda tutuşturulduğunda patlar. Un tozları o kadar küçüktür ki, anında yanar ve bu yangın başkalarına zincirleme yayılır. Patlamanın yarattığı büyük basınç boşalacak yer bulamazsa binayı bile yıkabilir. Açık havada ise patlama olmaz lakin tekrar de tehlikeli bir alevlenme olur. Endişelenmeyin, kurabiye yahut börek yapmak için aldığınız bir kilo undan 50 gramı havaya uçmaz. Bu olay için tonlarca un gerekir.

9. Tekerlekler Neden Geriye Gerçek Dönüyormuş Üzere Görünür?

Gözünüzün reaksiyon mühleti saniyenin 1/5’i ile 1/30’u ortasındadır. Şayet dönmekte olan tekerleğin açısal suratı bu reaksiyon müddetiyle çakışırsa, her zaman bir evvelkinin üstüne binecek ve tekerlek hareketsizmiş üzere görünecektir. Şayet açısal sürat reaksiyon müddetinden birazcık daha az ise, üst üste binme gerçekleşmeyecek ve tekerlek geriye hakikat gidiyormuş imajı verecektir. 

10. Yaşlı İnsanların Kulakları Neden Büyüktür?

Vücudumuzda üç çeşit kıkırdak bulunur: Saydam, elastik ve fibrokartilaj. Kulaklarımızda bulunan kıkırdak çeşidi elastik cinsten ve isminden da anlaşılacağı üzere kolajen ve elastin isimli esnek dokulardan oluşuyor. Yaşımız ilerledikçe bu elastik yapılar esnekliklerini kaybederek yer çekiminin üzerimizdeki tesiri de eklenince zamanla sarkıyorlar. Yani ortada, bir bebeğin büyümesi üzere bir büyüme değil, dokulardaki esneklik kaybından doğan ve yer çekiminin etkisiyle sarkan bir “uzama” var. Ayrıyeten, yanaklar ve dudaklar üzere bölgelerin vakitle hacim kaybederek küçülmesi de onların yanında kulakların ve burnun daha büyük gözükmesine neden olan başka bir etmen. 

11. Damacanalar Neden 19 Litredir?

Damacana ABD kökenli bir kap olması nedeniyle farklı bir ölçü ünitesine sahiptir. ABD’de sıvı ölçü ünitesi olarak litre yerine galon (gallon) kullanımı daha yaygındır. 1 galon’un litre olarak karşılığı yaklaşık 3.8’dir ve ABD’de damacanalar 5 galon olarak kullanılmaktadır. 5 galon su 5 x 3,8 lt= 19 lt ‘dir.