Kainattaki Karanlık ve Devasa Bir Issız Alan: Boötes Boşluğu

Çoban Boşluğu olarak da bilinen, Robert Kishner ve takımı tarafından 1981 yılında keşfedilen ve Dünya’dan 700 milyon ışık yılı uzakta yer alan Boötes Boşluğu, galaksiler ortası uzayda bulunan boşluklardan biri. Ancak onu başka boşluklardan ayıran tarafı, devasa boyutlara sahip olması. Kainatta galaksiler ortasında seyahat yaparken, kozmik ölçekte bakıldığında çok fazla yol kat edilmemesi beklenebilir. Örneğin galaksimizin etrafındaki 12 milyon ışık yılı çapındaki alanda, Andromeda da dahil olmak üzere bugüne kadar keşfedilmiş 196 adet galaksi bulunmaktadır.

Boötes Boşluğu ise, 350 milyon ışık yılı çapına sahip, uçsuz bucaksız bir alanı kaplamaktadır.

Hasebiyle bu boşluğun içerisinden kozmosa bakan biri, bizim gözlemlediğimiz ışıl ışıl kainatın tersine karanlığa gömülü, ıssız bir cihan deneyimlemektedir. Bahsin daha âlâ anlaşılması açısından, ünlü astronom Greg Aldering‘in Boötes ile ilgili bir kelamından bahsetmek yararlı olacaktır:

Şayet galaksimiz Boötes boşluğunun tam ortasında konumlansaydı, 1960’lı yıllara kadar müşahedelerimiz sonucunda kainattaki tek galaksinin bizimki olduğunu düşünürdük“.

Boötes Boşluğu hacimsel olarak öylesine büyük ki, tek başına kozmosun binde 3’üne denk gelen bir alanı kaplıyor.

Pekala bu boşluğun içerisinde hiçbir şey mi yok? Aslına bakarsanız birinci keşfin çabucak akabinde, boşluğun içerisinde dağılmış 8 adet galaksi keşfedilmiş. Sonrasında bu sayı 60’a çıkmış. Lakin bu sayı, bu kadar büyük bir alan için son derece az. Olağan şartlarda bu boyuttaki bir alanda bulunması gereken galaksi sayısının 10 binin üzerinde olması gerektiği düşünüldüğünde, bu durum daha net anlaşılabiliyor. Üstelik keşfedilen galaksilerin büyük bir kısmı, boşluğun en uçlarında konumlanıyor. Yani merkez bölgelerde, görebildiğimiz hiçbir şey bulunmuyor.

Boötes’in ıssızlığın yanı sıra boyutları da bilim insanlarının başını kurcalıyor. Zira cihanın yaşı göz önünde bulundurulduğunda, galaksilerin uyguladıkları çekim kuvvetleriyle nedeniyle birbirlerine yaklaşmalarının sonucunda galaksi kümeleri ortasında boşlukların oluşması olağan görülse de bu boşlukların çaplarının 10-20 milyon ışık yılını geçmesi pek mümkün görünmüyor.

Boötes’in nasıl 350 milyon ışık yılı çapına ulaştığı konusu, bu nedenle cevaplanmayı bekleyen gizemler ortasında yer alıyor.

Bu bahiste kimi bilimsel teorilerin yanı sıra, uçuk komplo teorileri de bulunuyor.

Bilimsel datalar ışığında daha güçlü olan teorilerden birine nazaran Boötes, aslında iki boşluğun çarpışması sonucu oluşmuş olabilir. Boötes’teki az sayıdaki galaksinin formları, bu çarpışma sonucu oluşacak yapıyla uyumlu görünüyor.

Komplo teorisyenlerine göreyse, Kardaşev Ölçeği’nde Tip-3’te yer alan bir medeniyet, buradaki yıldızları ve hatta galaksileri güç üretimi açısından efektif bir formda kullanmayı başarmış durumda. Dahası, bu medeniyet başka muhtemel medeniyetlerden gizlenmek emeliyle geliştirdiği bir teknoloji sayesinde, bizi güya büsbütün karanlık bir alana bakıyormuşuz üzere yanıltabiliyor.

Kainatın yaşı ve Kardaşev Ölçeği göz önünde bulundurulduğu bu teori her ne kadar muhtemel olsa da, literatürde kendine yer bulabilmiş değil.

Teorilerin dışında boşluğun en değerli yanlarından biri, sadece yıldız yahut galaksi üzere büyük yapılardan yoksun olması değil, partiküller bakımından da son derece yoksul kaldığı için eksiksiz bir vakum örneği olması. Bu nedenle boşluğun bir tarafından giren nötrino üzere parçacıklar, en ufak bir etkileşime bile girmeden yüz milyonlarca yıl sonra hiçbir değişime uğramamış bir halde boşluğun başka tarafından çıkabiliyor. Bu da bir nevi vakit kapsülüne misal bir yapı olmasını sağlıyor.

Kaynaklar: Gizmodo, NewScientist, Nautilus, Atlas of the Universe