‘Evren, Kendi Kendine Öğrenen Bir Bilgisayar’ Teorisi

Kainatın ve münasebetiyle hayatımızın bir simülasyon olduğu teorisi uzunca bir müddettir tartışılıyor. Bu teori, bilhassa gelişen teknolojiyi gördükçe ve bu teknolojinin neler yapabileceğini görmeye başladıkça her geçen gün daha da fazla bahis oluyor. Bugünse Microsoft’ta çalışan teorik fizikçilerden oluşan bir takım, cihana dair kendi anlayışlarını anlatan bir araştırma paylaştı.

Teorik fizikçilerin yayınladıkları araştırma, temelde simülasyon teorisine dayanıyor. Lakin bilim insanları, bu kere ‘öğrenen bir bilgisayar içinde’ yaşadığımızı öne sürdü. “Otodidaktik Cihan” başlıklı 80 sayfalık makale, yeni bir teori hakkında birçok taraftan yeterli temellere dayanan bir argüman sunuyor. Gelin, bu teorinin ayrıntılarına bakalım:

Cihan, makine tahsile benziyor:

Paylaşılan makalede kainatı yöneten kanunların ‘evrimsel bir öğrenme sistemi’ olduğu öne sürüldü. Öbür bir deyişle bilim beşerlerine nazaran cihan bir bilgisayar ve bu bilgisayar katı bir halde var olmak yerine vakitle değişen bir dizi kanunla varlığını sürdürüyor. Cihan, makine öğrenme sistemlerine benzeyen bir öğrenme sistemiyle çalışıyor.

Günümüzde makinelere nasıl birtakım işlevlerin yerine getirilebilmesi için bir şeyler öğretiyorsak, hasebiyle makineler nasıl öğrenebiliyorsa, kozmosun kanunları da esasen öğrenme süreçleri biçiminde çalışan algoritmalar. Bilim insanlarının bu sonucu ortaya çıkarmalarını sağlayan soruysa şu biçimdeydi:

Örneğin, kolay otodidaktik sistemlerde derin öğrenme mimarilerine benzeyen yapıların ortaya çıktığını gördüğümüzde, evrenimizin maddeleri geliştirdiği işlemsel matris mimarisinin, mümkün olan en az başlangıç şartlarından ortaya çıkan bir otodidaktik sistemden evrimleştiğini hayal edebilir miyiz?

Daima evrimleşen cihan maddeleri geri döndürülemez:

Bilim insanlarının daima evrimleşen cihan maddeleriyse, tekrar kendilerine nazaran büsbütün geri dönülemez maddelerdi. Şayet kanunların evrimi gerçekse, bu muhtemelen tek istikametli olacaktı. Aksi takdirde kanunların evvelki durumlara dönmesi yaygın olacak, hatta tahminen de yeni bir durum bulmalarından daha beklenen olacaktı.

Bunun nedeniyse yeni bir durumun rasgele olmaması, daha çok makul kısıtlamaları karşılaması gerektiğinde yatıyor. Lakin evvelki durum zati kısıtlamaları karşılayan bir durumdu. Geri döndürülebilen fakat evrim geçiren bir sistem, yakın geçmişini rasgele keşfederdi. Lakin kararlılık gösteren evrim geçiren bir sistem, muhtemelen tek taraflı olarak gelişir.

Bilim insanları, bu husus hakkında anlaşılabilir örnekli bir açıklamaya yer verdi: Belli bir programın nasıl sonuçlandığını tekrar oluşturmak üzere bir isimli tıp uzmanı çağrılıyor. Bir örnekte bu uzman, sabit diskte kalan manyetik işaretleri basitçe denetim edebiliyor. Bu biçimde programın sonuçlarını aksine çevirebiliyor. Yani sonuçların çalıştırılmasının bir geçmişi bulunuyor.

Tıpkı uzman bir programın sonuçlarını, bu programın yürütülmesinden en sorumlu varlık olan işlemciyi inceleyerek belirlemeye çalışsaydı bunu yapmak çok daha güç olurdu. İşlemcinin çalıştırdığı süreçlerin kasıtlı ve dahili bir kaydı bulunmuyor. Bu noktada süreçleri sırasında mantık kapılarıyla etkileşime giren her parçacığın işlemcinin dahili olarak gözlemlenmesi yoluyla nasıl değiştiğini incelemeniz gerekiyor.

Sonuçlar:

Yayınlanan makaleye nazaran görelilik üzere kavramları yöneten kurallar, bundan 13,8 milyar yıl evvel, 100 trilyon yıl sonra olabilecek fonksiyonel olarak farklı operasyonel sonuçlara sahip olabilir. Bu da “fiziğin” hareketli bir şey olduğu manasına geliyor. Cihanı geri döndüremiyoruz zira elimizde cihanın süreçlerine dair hiçbir kayıt bulunmuyor. Natürel kozmosta dolaşan bir hard disk bulmak bunu değiştirebilir. Bilim insanlarının cihana dair yeni bir bakış açısı sunduğu bu çalışma, onlara nazaran daha geniş bir teoriye hakikat atılan bebek adımlarıydı.