Çok Şey Söylendi Fakat Muhtemelen Birden fazla Yanlıştı: Günde Kaç Saat Uyumalısınız?

Nitekim, ne kadar uyumaya muhtaçlığımız var?

Kaynak: https://www.theatlantic.com/magazine/…

2014’de Finlandiya’da 3000’den fazla kişi üzerinde yürütülen bir araştırma, sıhhat problemlerini minimuma indiren uyku ortalamasının bayanlarda 7.63 saat, erkeklerde ise 7.76 saat olduğunu ortaya koydu.

Bu elbette ‘bu kadar uyuyanlar hiçbir sorun yaşamaz’ demek değil. Sırf bu ortalamada uyuyan insanların sıhhat sorunları en aza inmiş. Bu sadece bir korelasyon.

Kabul edilen görüş şu: Yetişkinler günlük aktivitelerini en âlâ ve sağlıklı biçimde geçirebilmek için 7 ila 9 saat ortasında bir uykuya muhtaçlık duyuyorlar.

Daima tıpkı saatlerde uyuyup uyanmak da bir öbür artı. Bir kişinin uykusu sistemli olarak 6 saatin altına düştüğünde ise, badireler baş göstermeye başlıyor. 

“İnsan daha az uyumak konusunda kendini eğitebilir mi?”

1964’de San Diego’da gerçekleştirilen liseler ortası bilim fuarında, Randy Gardner ismindeki 17 yaşındaki bir çocuk 264 saat boyunca uyumadan ayakta kalabilmeyi başardı. Bu da 11 gün uyumamak demekti.

Bu tuhaf deney elbette uyku araştırmacılarının ilgisi çekti. Stanford Üniversitesinden bir heyet, fuara intikal ederek genç adamın şuurunun ne durumda olduğunu denetim etmek istedi.

Hiçbir uyarıcı husus almamıştı. Uykusuz geceleri sonucunda kalıcı bir hasara da sahip olmuş değildi. Hatta hekimlerden birini 10. uykusuz gününde pinball’da yenmişti. 

Nasıl diye sorulduğunda da “Uyumayacaksın” diye kendi kendini ikna ettiğini söylemiş.

Sahiden, uykusuzluktan ölünebilir mi?

Pensilvanya Üniversitesi Uyku ve Kronobiyoloji kısmını lideri David Dinges şöyle cevaplıyor “Hayvanlar ağır uyku yoksunluğuna maruz kaldığında, önemli biyolojik sonuçlar yaşayabiliyorlar. Vefat de bu sonuçlardan biri. 

Bir de ‘az uyku’ muhabbeti var. Deha uykusu. Kısa kısa lakin aralıklı uyumak. Bu uykuya adapte olmak sanıldığı kadar güç değil.

Ancak 24 saati aşan müddetler içerisinde gerçekleştirilmesi, sıhhat sorunlarının de habercisi oluyor. Yanii günde 5 saatlik uykuyla günlerinizi geçirmeniz mümkün. Hatta kendinizi dinç bile hissedebilirsiniz. Ancak fizyolojik olarak neler geçirdiğinizi, bilişsel olarak hangi düzeyde olduğunuzu kestiremeyebilirsiniz. Bu açıdan az uyku müddetlerine fit olmak, sakıncalı görünüyor.

“Uykusuz kaldığımda kahve içiyorum. Kahve de öldürmez sonuçta?”

Öldürmez.

Kafein dünyanın en çok kullanılan uyarıcısı. Temel fonksiyonu nöral aktivitemizi yavaşlatıp bedeni uykuya hazırlayan adenozin salgısını bloke etmesi. Böylece uyku halimiz gidiyor ve dinç hissediyoruz.

Sistemli bir iş hayatına sahip yetişkinler bol ölçüde kahve tüketebiliyor. Ortalama düzeyde kahve kullanımı sizi hakikaten dinç hissettirebilir.

Lakin az uykuyu büsbütün bununla ikame etmek? Pek mantıklı değil. Ağır kahve tüketimi uzun vadede uyku tertibinizi ve güç döngünüzü mahvediyor. Biyolojik saatinizin ayarlarıyla oynayabiliyor Bu noktadan sonra da uykunuzu kaçıran kahveyi bırakıp, uykunuzu getiren unsurlar aramaya başlayabilirsiniz.

Kahvenin ziyanlı olduğunu söylemiyoruz. Hatta dolaylı açıdan yararlı olduğu bile söylenebilir.

O denli ki kahve iştah kesici özelliğiyle, herkesin gereksiniminden fazla yemek yediği bir dünyada sıhhatimize katkıda bulunabiliyor. Ya da insanı toplumsallaşmaya sevk eden yapısı nedeniyle daima hareketli olmamızı sağlıyor. Lakin her kimyasal üzere, bedenimize olan tesirleri onu ne koşullarda ve hangi dozda aldığımızla alakalı.

2013’de Endonezya’da yaşayan 24 yaşındaki bir metin muharriri, uykusuz geçirdiği 30 küsür saatin akabinde yere yığıldı. Bir sonraki sabah da öldü.

Bu mühlet içinde aralıksız çalışıyordu ve hatta “30 saattir çalışıyor ve hala kuvvetli hissediyoooor” formunda bir tweet dahi atmıştı. 

Bir aile yakını bu olay üzerine Facebook’ta şöyle bir paylaşımda bulundu. “Çok fazla çalışmaktan ve uyanık kalmak için içtiği o boklardan ötürü öldü!”

Bahsettiği şey güç içecekleri ve kahveydi. Etken hususu kafein olan ikilinin bedene olan direkt ziyanı ise o gündemde ağır biçimde tartışılmıştı.

Sıhhat sistemleri “Yoğun dozda kafein sizi öldürür” tadında ikazlar yapsa da, bu pek gerçekliği yansıtmıyor. Tıpkı her şey üzere, kantarın topuzunu kaçırmadığınız sürece içeceklerdeki kafein sizi öldürmüyor. Bu bahiste çok ender sıhhat meseleleri yaşanıyor.

“Uyuyamıyorum. Telefonumun ışığından mı? Yatakta telefon kullanmak sakıncalı mı?”

Uyku için ülkü olmadığı kesin. Işığın bedenimize olan tesiri sandığımızdan daha büyük. Karanlık ortamda telefonumuzu elimize aldığımızda ekran ışığı retinamıza çarpıyor ve beynimizin derinliklerine bir sinyal yolluyor.

Orada hipotalamus isminde, badem büyüklüğünde bir kısım mevcut. Bu minik badem epey değerli.

Bedenimizdeki birçok yerden daha hayati fonksiyonlara sahip, evet cinsel organlarımız dahil. Çünkü cinsel arzuyu tetikleyen şey hipotalamusun kendisi. Neyse mevzumuza dönelim. Hipotalamus’a hudut sistemindeki elektrikle endokrin sistemindeki hormonları birbirine bağlayan arayüz denebilir. Karalıkta yüzünüze hamle eden bir ışık beyninizi hiç istemediğiniz halde uyarıp sizi uykunuzdan edebiliyor. 

Bunun için hipotalamusa değil de, kendinize, ya da ekran parlaklık düzeyinize, kızmanız gerekiyor.