Bölümlerinde İhtilal Niteliğinde Olan Birtakım “İlk”lerin Ardındaki 15 Değerli İnsan

Hepimizin başına takılan kökensel sorulardandır, ‘İLK’ sorusu. Her şeyin tarihi üzere birinci hayata geçiricisi de merak uyandıran bir mevzudur. Aşağıda bu soruların kimilerini cevaplandırabilecek birincilerin derlemesini bulabilirsiniz.

1. Ramón Unzaga Asla – Röveşata

1894 doğumlu olan Ramón Unzaga futbola rövaşatayı kazandıran kişidir. Şili’ye iltica etmiş ve birinci rövaşatayı da 1914 yılında yeniden bu ülkedeki Talcahuano Stadı’nda atmıştır. Birinci vakitler bu harekete Şili stili vuruş manasına gelen ‘chilena’ denilmiştir.

2. Binbaşı Walter Clapton Wingfield – Tenis Kuralları

Günümüzdeki formatı ile oynanan tenisin kuralları 1874 yılında Walter Clapton tarafından belirlenmiştir. Bu oyuna Sphairistike ismi ile patent almış ve birebir yıl Wimbledon’da dünyanın birinci tenis kulübü kurulmuştur. Ülkemizde birinci tenis oyununu ise İngilizler oynamıştır. 1900 yılında İstanbul’’da bulunan İngilizlerin kendi ortalarında oynadıkları maçlarda üç yıl üst üste kazanana “Çelenk Kupası” verilmesi kaidesi ile turnuvalar düzenlenmiştir. Ülkemizde düzenlenen birinci turnuvada Çelenk Kupası’nı alan birinci Türk tenisçi Suat Subay’’dır.

3. Mary Phelps Jacobs – Sütyen

Mary Phelps Jacobs‘un, 1913’te yeni aldığı elbisesiyle korsesi uymadığı için Fransız hizmetçisi Marie ile birlikte birinci sütyeni diktiler. Jacobs birkaç arkadaşına yeni icadından hediye etmişti ki, aldığı bir mektupla kendisinden patent hakkı istendi. Kasım 1914’te patent alan Jacobs elde birkaç yüz sütyen üretti. Ancak pazarlama sıkıntılarını aşamayan Jacobs patentini, 1.500 dolara Warner Kardeşler Korse Şirketi’ne sattı.

4. Dr. Cristian Bernard – Kalp Nakli

Dr. Cristian Bernard 2 Aralık 1967 tarihinde, Güney Afrika’nın Cape Town kentinde birinci kez kalp nakli yapmıştır. 6 saat süren ameliyat başarılı geçmişti lakin hasta 18 gün sonra kalp iltihabı nedeni ile yaşayamadı.

5. Douglas Engelbart – Mouse

Dünyanın birinci mouse’u, 1964 yılında Douglas Engelbart tarafından Stanford Araştırma Enstitüsü’nde tasarlanmıştır. Ağaçtan yapılan bu mouse, şimdiki mouselar üzere her istikamete değil yalnızca tek bir tarafa hareket edebiliyordu.

6. Lumière Kardeşler – Sinema Sunumu

Lumière kardeşler, Auguste Marie Louis Nicolas ve Louis Jean birinci sinema imalcileri ortasında sayılmaktadırlar. Lumière kardeşler, birinci özel sinema sunumlarını 22 Mart 1895 tarihinde, halka açık olan ve izleyiciden fiyat alınan birinci gösterimlerini, Paris’te Salon Indian Du Grand Café’de 28 Aralık 1895 tarihinde gerçekleştirmişlerdir.

7. Annette Kellerman – Tek Kesim Mayo Giysisi

Avusturalyalı bir yüzücü olan Annette Kellerman’ın birçok başarısı vardır. Birinci sefer tek kesim mayo giyinen Annette Kellerman, yaşadığı periyot açısından bayanlar için cüret örneği olmuştur. 1907 yılında, tek kesim mayo giymenin bayanların hakkı olduğunu savundu ve ‘ahlaksızlık’ cürmüyle tutuklandı.

8. Pierre Fauchard – Diş Hekimliği

18. yüzyıla gelinceye kadar diş sıhhati ile dişçilerden çok berberler, demirciler ve veterinerler ilgileniyordu. Diş hekimliğini, tıp biliminin bir alt kısmı haline getiren ve bu bahiste öncü olarak kabul edilen kişi Fransız Pierre Fauchard’dur. Yaptığı çalışmalar sayesinde “modern diş hekimliğinin babası” olarak kabul edilir.

9. Willis Haviland Carrier – Klima

26 Kasım 1876 tarihinde ABD’de doğan Willis Carrier, dünyanın birinci çağdaş klimasını icat etmiştir. Patent evrakını de 2 Ocak 1906 tarihinde almıştır. Carrier tarafından geliştirilen mekanik sistem ile havanın sıcaklığı ve nemi denetim edilirken tıpkı vakitte havanın sirkülasyonu ve paklığı de kontrol altında tutulmaktadır. Carrier tarafından oluşturulan bu sistem, günümüz klima teknolojisinin temelini oluşturmaktadır.

10. Alva J. Fisher – Çamaşır Makinesi

1862 yılında doğmuş olan Alva Fisher, 1906 yılında dünyanın birinci çamaşır makinesini icat etmiştir. Alva Fisher’in kurduğu bu sistem kısaca şu şekilde; makinenin içine yatay olarak yerleştirilmiş olan metal tamburun üzerine kirli çamaşır konulup tamburun elektrik yardımı ile dönmesi sağlanıyor. Böylelikle daima su ile temas eden çamaşırlar temizlenmiş oluyordu.

11. James Ayscough – Güneş Gözlüğü

James Ayscough, 1752 yılında güneş gözlüğünü icat etti. Göz sıhhati için yeşil ve mavi renkte cam kullanmayı uygun görüyordu.

12. Gervett A. Morgan – Elektrikli Trafik Işıkları

Elektrikli trafik ışıkları, 1923 yılında Gervett Morgan tarafından geliştirilmiştir. Morgan, gaz ile çalışan trafik lambalarından birinin patlaması ve bu olaydan bir polis memurunun ölmesi üzerine bu düzenek üzerinde çalışmaya başlamıştır. Trafik lambalarının mevcut renkleri ve sıralaması ile kullanıma sunan kişi olmuştur.

13. Chester Floyd Carlson – Fotokopi

1906 doğumlu olan Chester Carlson, elektrostatik kuru basım formülü olan kserografinin yani fotokopinin mucididir. California Teknoloji Enstitüsü Fizik Kısmı’nı bitirdikten sonra New York’ta P.R. Mollary Company’nin patent kısmına girdi. Buradaki çalışmalarının ve patent çizimlerinin çok vakit alması üzerine pratik bir metot aramaya başladı. 4 yıllık çalışmanın sonunda 1938 yılında kserografik kopyayı elde etti.

14. John Wesley Hyatt – Bilardo Topu

Birinci vakitler fildişinden yapılan bilardo topları, hem bilardoyu çok kıymetli bir spor haline getiriyordu hem de birçok filin vefatına neden oluyordu. 19. yy. Amerika’da gitgide yaygınlaşan bilardo, binlerce filin katledilmesine yol açtı. Bu durum insanları yeni arayışlara yöneltirken 1869’da Hyatt, bilardo toplarının üretiminde kullanılabilecek birinci sentetik plastik olan selüloidi buldu.

15. Barthelemy Thimonnier – Dikiş Makinesi

1793 yılında doğan Barthelemy, 1829 yılında dikiş makinesini icat etti. 1930 yılında patenti alan Barthelemy, birebir yıl içinde dünyanın birinci dikiş makinesiyle üretim yapılan elbise fabrikasını açtı, ordu için üniformalar ve kıyafetler üretmeye başladı. Pek çok terzi, işini kaybetme korkusu ile bu makineleri tahrip etti. Fabrikada çıkan bir yangın sonucunda, fabrika kullanılamaz hale geldi. 1857 yılında ölen Barthelemy, ölene kadar icadını geliştirmeye çalıştı.