Bir Kara Delik İçine Girildiğinde Ne Oluyor?

Geçtiğimiz yıl tarihin birinci kara delik fotoğrafı yayınlandığında, insanlığın uzayı manaya seyahati daha da mana kazanmıştı. Ancak bu imaj, pek çok insan için düşündükleri kadar etkileyici bir manzara değildi. Korta delik olarak isimlendirilen kozmik cisim, bir fotoğrafta görebileceğimizden çok daha büyük gizemleri bünyesinde barındırıyor ve her yeni araştırma ile bahis giderek daha değişik bir hale geliyordu.

Christopher Nolan’ın 2014 üretimi Interstellar(Yıldızlararası) filminde karakterimiz, bir kara deliğin içine girer ve vakit yavaşlaması dışında çok da büyük vakalar yaşamaz. Elbette, bu bir sinema olduğu için başrolü bir anda yok edemezsiniz, lakin sahiden bir kara deliğin içine girdiğiniz vakit, gerçek başrolün kozmik cihan olduğunu görme ihtimaliniz çok daha fazla. Bir kara delik içine girildiğinde ne oluyor sorusunun cevabını Business Insider internet sitesinde yayınlanan makale ışığında inceledik.

Mutlak yok oluş:

Heyecan kaçıran bir spoiler üzere görünse bile baştan söylemek gerekiyor ki; bir insan, bir kara deliğin içine girdiği hatta yaklaştığı vakit bile ölecektir. Lakin bu mevt, düşündüğümüzden daha büyük bir mevt. Çünkü arkasında kendisine dair en ufak bir iz, atom parçacığı bile kalmayacaktır.

Bilim beşerlerine nazaran galaksimizde yaklaşık 100 milyon kara delik var. Tüm bu kara delikler farklı boyutlara sahip. Bu noktada en dikkat cazibeli olan; bir kara delik ne kadar küçük ise o kadar ölümcüldür bulgusu. Bu ayrıntı, bugüne kadar alışık olduğumuz yargılardan çok daha farklı bir durumu bize gösteriyor.

Küçük kara deliklerin bu kadar tehlikeli olmalarının nedeni, yörünge ile vaka ufku ortasındaki mesafelerinin az olmasından kaynaklanıyor. Hadise ufku, yani kara deliğe ismine veren o karanlık nokta, mutlak kütle çekimini oluşturuyor ve yayılan bu çekim tesiri, hadise ufkundan uzaklaştıkça azalıyor. Küçük bir kara delikte ise çekimin azalmasına yetecek kadar geniş bir alan bulunmuyor.

Dünya’ya en yakın kara delikte durumlar nasıl?

Sahiden bir gün içine girebileceğimiz kadar gezegenimize yakın olan bir kara delik var ve V4641 Sgr olarak isimlendiriliyor. Şayet başarırsanız, Dünya’dan Yay Takımyıldızı tarafına gerçek bin 600 ile 24 bin ışık yılı ara ilerleyerek bize en yakın kara deliğe ulaşabilirsiniz.

Aralık konusunda bu kadar geniş bir çerçeve çizilmesinin en büyük nedeni, kara deliklerin çıplak gözlerle görünmüyor oluşu. Yani orada bir güç var, lakin onu görebilmemizin tek nedeni kütle çekimi ile etrafına topladığı öbür kozmik cisimler. Bir mağarada duvara dönüp girişindeki insanların gölgesini görmek, orada birilerinin olduğu anlamak üzere… Direkt bir ispatınız yok, fakat tesiri (yani gölgesi) sayesinde varlığından emin oluyorsunuz. Bu durum, hem kara deliği bulmayı hem de ara ölçmeyi hayli güç kılıyor. 

Küçük ancak güçlü kara delikler:

Talih mı, şanssızlık mı bilinmez lakin Dünyamıza en yakın kara delik olan V4641 Sgr, küçük yani tehlikeli bir kara delik. Kütlesi bildiğimiz Güneş’ten yaklaşık üç kat daha fazla. Fakat bu kadar ağır bir kütle yaklaşık 6,5 kilometre kadar dar bir alana sıkışmış durumda.

Küçük kara deliklerin bu kadar güçlü olmasının nedeni; her kütlenin muhakkak bir çekim gücü olmasıdır. Çok geniş bir alana yayılmış belli bir kütle çekim gücü bazen hissedilmez bile olabilir. Fakat dar bir alanda ağır bir kütle çekim gücü, gerçek manada ölümcüldür.

Üstelik bu ölümcül olma durumu sadece beşerler için değil, tüm cihan için geçerlidir. Küçük bir kara deliğin sahip olduğu ağır çekim gücü etrafındaki tüm cisimleri, gezegenleri, hatta ışığı bile çekecek kadar güçlüdür.

Büyük kara deliklere daha rahat yaklaşabiliriz:

Dünyamıza yakın ve bir o kadar da tehlikeli olan küçük kara delik V4641 Sgr üzere, bize uzak ve bir o kadar da büyük öbür bir kara delik olduğu düşünülüyor. Bu büyük kara delik Güneş’ten 4.3 milyon kat daha büyük ve bize uzaklığı yaklaşık 25 bin ışık yılı.

Düşünmesi bile korkutucu olan bu manzara, aslında hiç de tehlikeli değil. Zira çekim merkezi çok geniş olduğu için kütle çekim gücü azalıyor. Bu nedenle tıpkı Ay ve Dünya ortasında olduğu üzere, o kara delik ve etrafındaki başka cisimler ortasında istikrarlı bir bağ ortaya çıkıyor.

Bir gün insanlık uzayda bu kadar uzak aralar katedebilirse, kelam konusu büyük kara deliğe rahatça yaklaşabiliriz. Elbette, içine girince yaşanacaklar birebir olacaktır. Fakat birtakım ışık bükülmeleri dışında cisimlerin hissedeceği kütle çekim gücü o kadar ağır olmayacaktır

Kara deliğin eşsiz ışık oyunları: 

Pekala bu kara deliklerin hiç mi hoş bir yanı yok? Elbette var; ölmeden evvel kara deliğin içinde göreceğiniz varsayım edilen ışık oyunları, inanılmaz bir görsel şölen sunabilirler. Bu ışık oyunlarına günlük hayattan bir örnek olarak genelde Windows Media Player’da müzik çalarken görünen saykodelik art plan görsellerine benzetmesi yapılıyor.

Saykodelik ışık oyunlarının nedeni daha evvel bahsettiğimiz, kara deliklerin sahip olduğu kütle çekim gücü. Sahip oldukları ağır kütle çekim gücü sayesinde ışığı bile çekebilen kara delikler, çektikleri ışığı bir anda yutmuyorlar. Bu nedenle ışık huzmesi, kara deliğin yörüngesinden yok olacağı hadise ufkuna ilerleyene dek eğiliyor, bükülüyor ve heyecan verici görünümlere ulaşıyor.

Kara delik makarnası: “Spagettifikasyon” 

Uzak Doğu Asya bölgesinde usta aşçıların “noodle” olarak isimlendirilen spagetti tipi makarnaya benzeri yemeği, elle nasıl hazırladıklarını görmüş olabilirsiniz. Büyük bir hamur topu, uzun uğraşlar ve emek sonucu incecik makarnalara dönüşür. Bir kara delik de etrafındaki cisimlere tam olarak bunu yapıyor.

Kara deliklerin kütle çekim gücü bir anda ne var ne yoksa yutmuyor. Tıpkı bir aşçının hamuru makarnaya dönüştürmesi üzere yörüngesine giren cismi yavaş yavaş sündürerek, bir spagettiye dönüştürüyor. Kara deliğin ışığa ve öbür cisimlere uyguladığı bu ağır çekim gücü, bilim insanları tarafından “spagettifikasyon” olarak isimlendiriliyor.

SONUÇ: Bir kara delik içine girildiğinde ne oluyor?

Bir kara deliğin içine girdiğiniz vakit direkt olarak öleceğinizi ve geride hiçbir iz bırakmadan mutlak bir halde yok olacağınızı anlatmıştık. Vefat nedeni, kara deliğin içine girip kaybolmak değil, spagetti olmak.

Bilhassa ağır kütle çekim gücüne sahip küçük bir kara deliğin içine girdiğiniz vakit, başınız önde ayaklarınız geride gireceğinizi düşünürsek, kara deliğin çekim gücü sizi sündürmeye başlıyor. Yavaş yavaş bildiğimiz haliniz bozuluyor, bir spagettiye dönüşene kadar kara deliğin çekim gücüne maruz kalıyorsunuz ve sonunda atomlarınıza kadar ayrılarak vaka ufkunun içinde yok oluyorsunuz.

Kimsenin yaşamasını dilemediğimiz bu mevt hali ile ilgili öbür bir soru işareti de; yavaş mı yoksa süratli mı olacağı… Bir kara deliğe yaklaştıkça vaktin yavaşladığı biliniyor. Kara deliğe yakın olan kişi fark etmese de örneğin Dünya’da olan bir kişi için vakit daha süratli akıyor. Sizi Dünya’dan izleyen biri için bu mevtin yavaş görüneceği kesin. Fakat sizin için tahminen de ölçemeyeceğimiz kadar kısa müddette gerçekleşecek. Siz bir anda spagettiye dönüşürken, Dünya’da tahminen de yüzlerce yıl geçmiş olacak.

Kara delik sonrasında ne var?

İşte, bu tam bir muamma. Bilim beşerlerine nazaran bildiğimiz fizik kuralları kara delik sonrası için geçerli değil. Yani, spagettize olarak atomlarınıza ayrıldıktan ve kara deliğin içinde kaybolduktan sonra ne olduğu kesin olarak bilinen bir gerçek değil.

Mevzu ile ilgili araştırmalar yapılıyor, laboratuvarlarda küçük çaplı kara delikler bile oluşturuluyor fakat kesin bir sonuç elde edilmiş değil. Zira insanlık sırf bu kainatı biliyor. Kara delik ile bildiğimiz kainattan çıkan bir cisme ne olduğunu şu an için bilmemiz olanaksız üzere görünüyor. 

Bilim kurgu hayranlarını olduğu kadar bilim dünyasını da heyecanlandıran kara delik konusu, yapılan tüm araştırmalara karşın hala gizemini koruyor. Bildiğimiz cihanın en ölümcül kozmik cisimleri olan kara delikler, gizemini koruduğu sürece heyecan yaratmaya devam edecektir.