Bill Gates Dayanaklı Jeomühendislik Projesi Ertelendi

Gezegenimizin karşı karşıya olduğu en büyük felaket, elbet global ısınma. Dünya üzerindeki tüm canlı hayatını geri dönüşü olmayacak halde etkileyen bu felaket, her geçen gün dönüşün daha da imkansızlaştığı bir hal alıyor ve ne yazık ki artık ‘tedbir almak‘ global ısınmanın önüne geçemez hale gelmiş durumda.

Hal bu türlü olunca da bilim insanlarının üzerinde en çok baş yorduğu bahislerden biri global ısınma olmuş durumda. Dünyanın her yerinden bilim insanları global ısınmayı nasıl engelleyebileceklerine, gidişatı nasıl değiştirebileceklerine odaklanmış durumdalar ve ortaya çıkan birtakım enteresan projeler de var. Bu projelerden biri de Bill Gates’in dayanağı ile Harvard Üniversitesi’nde misyonlu bilim insanları tarafından geliştirilen Stratosferik Denetimli Pertürbasyon Deneyi (SCoPEx). Son devirde Bill Gates’in ‘Güneş’i karartma projesi’ olarak anılan bu proje, aslında bir jeomühendislik çalışması ve gayesi da Güneş’i karartmak değil.

Proje, jeomühendislik araştırmalarının potansiyel risklerini gözlemlemek için geliştirildi:

Projenin gayesi temelde jeomühendislik çalışmalarının potansiyel risklerini araştırmak ve mümkün risklere karşı tedbir alarak bir yandan da çalışmaları güçlendirmek. Jeomühendislik, genel olarak global ısınmanın ve doğal afetlerin tesirlerini azaltmak emeliyle pek çok bilim kolunun ve mühendislik disiplinlerinin bir ortaya geldiği bir çalışma alanı ve direkt dışarıdan bir müdahale ile bunları yapabilmenin bir yolunu arıyor.

Lakin olağan ki epeyce tartışmalı bir alan zira jeomühendislik çalışmalarının tabiata tesirlerinin ne olacağı noktasında pek çok soru işareti var. Muhtemel başarısız bir jeomühendislik projesinin büyük felaketlere yol açabileceğini savunanlar olduğu için bu çalışmalara hala epey temkinli yaklaşılıyor.

Harvard Üniversitesi tarafından geliştirilen proje, Güneş ışınlarının gezegenimize ulaşarak küreyi ısıtmasının önüne geçmek için atılabilecek adımlar üzerinde duruyor. Bunlardan biri de atmosferde az ölçüde kalsiyum karbonat hür bırakarak tesirlerini, ışığın yaşadığı kırılmaları, dağılımını inceleyerek gelecekte misal çalışmalarda nasıl bir yol izlenebileceğini anlamak. Bir yandan da bu tipten bir aerosol salınımı ile Güneş’in tesirini azaltıp gezegenimizin ısınmasının önüne geçilip geçilemeyeceğini gözlemleyebilmek.

Haziran ayında gerçekleştirilmesi planlanan test ertelendi:

Bu bağlamda bilim insanları haziran ayında bir yüksek irtifa balonu ile 20 km’lik bir yüksekliğe çıkarak burada başlangıçta kalsiyum karbonat açığa çıkaracaklardı. İsveç’te gerçekleştirilmesi planlanan birinci test, Harvard’lı bilim insanlarından oluşan bir komitenin kararıyla ertelendi. Ertelenme münasebeti ise testin muhtemel tesirleri üzerine daha fazla çalışma yapılmasının istenmesi. Komite, bilhassa bölgede yaşayan halkın bundan nasıl etkilenebileceğine yönelik olarak daha fazla araştırma yapılması gerektiğini savunuyor.